Mevzuat & standartlar
Baca Standartları ve Yönetmelikler
Türkiye ve dünyadan baca, havalandırma ve mutfak davlumbazı sistemlerine ilişkin standartların Türkçe özetleri. Bağlayıcı metin ilgili kurumun resmî yayınıdır.
Baca işi, "boruyu takmak" değildir: her baca tipi bir sıcaklık, basınç ve korozyon sınıfına göre üretilir ve o sınıfın karşılığı ulusal/uluslararası standartlarla tanımlanır. Aşağıda işimizi doğrudan ilgilendiren standartların ve yönetmeliklerin Türkçe özetleri yer alıyor.
Türkiye
Türkiye
| TS EN 1443 Bacalar — Genel kurallar | Bacaların sınıflandırılmasını belirler: sıcaklık sınıfı (ör. T400), basınç sınıfı, yoğuşma direnci, korozyon direnci, anma çapı ve ateşe dayanım işaretleri. Bir bacanın hangi işletme koşuluna uygun olduğu bu sınıflarla tanımlanır. Resmî kaynak → |
| TS EN 1856-1 / -2 Metal bacalar | Bölüm 1 sistem ürünlerini (fabrikada üretilen metal baca sistemleri), bölüm 2 iç boru ve bağlantı parçalarını kapsar. Malzeme kalınlığı, sızdırmazlık ve basınç sınıfı kurallarını verir. Yoğuşmalı kazanlarda "ıslak çalışma" sınıfı (W) aranır. Resmî kaynak → |
| TS EN 13063-1 / -2 Kil ve şamot baca sistemleri | Seramik/kilden mamul baca sistemlerinin sıcaklık ve yangın dayanımı, is ve kurum yangınına dayanım (G işareti) kurallarını belirler. Resmî kaynak → |
| TS EN 13384-1 Baca ısıl ve akış hesabı | Bir bacanın çekiş üretip üretmediğini hesaplama yöntemidir; baca kesiti, yükseklik, yakıt ve ortam sıcaklığına göre hesaplanır. Projelendirmede bu hesap esastır. Resmî kaynak → |
| TS EN 13084-1 Serbest duran bacalar | Yapıdan bağımsız çelik/beton bacaların (fabrika, enerji tesisi) tasarım ve uygulama kurallarını kapsar. Endüstriyel baca işlerinde referans standarttır. Resmî kaynak → |
| Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY) RG 09.07.2015 / 29411 | Binalarda baca, ocak, ısıtma sistemleri ve duman tahliyesine ilişkin hükümleri içerir; belediyelere ve itfaiyeye baca denetimi/izni konusunda yetki verir. Belediye baca temizleme yönetmelikleri bu yönetmeliğin ilgili maddelerine dayanır. Resmî kaynak → |
| Belediye baca temizleme yönetmelikleri İBB İtfaiye · Denizli BB · Kayseri BB | Büyükşehirler, baca ve yağlı kanalların periyodik temizliğini ve temizlik yapan işletmelerin yetkilendirilmesini kendi yönetmelikleriyle düzenler (İstanbul'da "Baca ve Yağlı Kanal Temizleme Yetki Belgesi" bu kapsamdadır). Resmî kaynak → |
| Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliği Yönetmeliği Yakıt ve baca | Kullanılabilecek yakıtların özellikleri ile baca yüksekliği/kesiti ve periyodik bakım yükümlülüklerini düzenler; katı yakıtta baca temizliği sıklığı burada belirlenir. Resmî kaynak → |
Avrupa Birliği
Avrupa Birliği
| EN 1443 · EN 1856 · EN 13063 · EN 13384 Baca sistemi ailesi | Türkiye'de TS EN olarak uyarlanan Avrupa standartlarının kaynağıdır. AB üyesi ülkelerde baca ürünü CE işaretlemesi bu standartlara göre yapılır. Resmî kaynak → |
Almanya
Almanya
| DIN 18160-1 Baca sistemleri — planlama ve uygulama | Baca sistemlerinin boyutlandırılması, yerleştirilmesi ve bağlantı kurallarını belirler. Almanya'da baca projeleri bu standarda göre denetlenir. Resmî kaynak → |
| KÜO — Kehr- und Überprüfungsordnung Zorunlu baca kontrolü | Bacaların yetkili baca temizleyicisi (Schornsteinfeger) tarafından periyodik kontrolünü zorunlu kılar; kontrol sonucu belgelenir. AB'de en katı baca denetim modelinin örneğidir. Resmî kaynak → |
İngiltere
İngiltere
| Building Regulations 2010 — Part J Isı üreten cihazlar ve bacalar | Baca yüksekliği, kesiti, madde mesafeleri ve havalandırma gerekliliklerini belirler. Baca tadilatı/tesisatı yapı denetimine tabidir. Resmî kaynak → |
| Clean Air Act 1993 Duman kontrol bölgeleri | Şehirlerde duman kontrol bölgeleri tanımlar; izinli yakıtlar ve baca yüksekliği kuralları getirir. Katı yakıt kullanımını sınırlar. Resmî kaynak → |
ABD
ABD
| NFPA 211 Bacalar, şömineler ve havalandırma | Baca ve duman kanallarının yapım, mesafe, temizlik ve denetim kurallarını belirler; yıllık baca temizliği/kontrolü önerilir. ABD'de konut bacalarında temel referanstır. Resmî kaynak → |
| NFPA 96 Ticari mutfak havalandırması ve yağlı kanal | Restoran ve ticari mutfaklarda davlumbaz–egzoz sistemi, yağlı kanal temizliği ve yangından korunma kurallarını belirler. Temizlik sıklığı kullanım yoğunluğuna göre aylık, 3 aylık veya yıllık olarak belirlenir ve kayıt altına alınır. Resmî kaynak → |
| International Mechanical Code (IMC) Mekanik tesisat | Ticari mutfak egzoz sistemleri, kanal malzemesi, temizlik kapağı ve yağ tutucu gerekliliklerini düzenler. Resmî kaynak → |
Kanada
Kanada
| CAN/ULC-S629 650 °C baca sistemleri | Yüksek sıcaklık sınıfı fabrika üretimi baca sistemlerinin test ve işaretleme kurallarını belirler. Resmî kaynak → |
MHS Teknik Rehberi
Mutfak Havalandırma Sistemi bileşenleri, davlumbaz tipleri, temizlik seviyeleri ve İstanbul mutfak yangını verisi tek sayfada.
Rehberi aç
Önemli: Bu sayfadaki metinler bilgilendirme amaçlı özet ve
tercümedir; standartların tam metni TSE, CEN, DIN, NFPA gibi kurumların
yayınlarından edinilir. Uygulamada bağlayıcı olan, ilgili standardın güncel
yürürlükteki metni ve idarenin (belediye/itfaiye) talepleridir.
Projeniz hangi standarda girer?
Baca tipi, yakıt ve işletme koşulunu söyleyin; doğru sınıfı ve gereken belgeleri birlikte belirleyelim.
Teknik görüş al
TÜYAK 2026 sunumundan derlendi
Davlumbaz ve MHS (Mutfak Havalandırma Sistemi) Standartları
Ticari mutfak havalandırması tek bir standartla yönetilmez: davlumbaz, yağ filtresi, yağ kanalı, hava temizleme ünitesi ve söndürme sistemi ayrı ayrı standartlara tabidir. Aşağıdaki tablo TÜYAK 2026 sunumundaki sınıflandırmayı esas alır; her satırdaki bağlantı, standardın Türkçe açıklamasına gider.
MHS nedir? Mutfak Havalandırma Sistemi: davlumbaz → yağ filtresi → yağ kanalı →
(varsa) hava temizleme ünitesi → egzoz fanı → çatı ağzı zincirinin tamamı; buna karşılık gelen
taze hava (make-up air) hattıyla birlikte.
| Standart | Konu / kapsam |
|---|---|
| DW/172 İngiltere · BESA | Mutfak Havalandırma Sistemleri Şartnamesi Ticari mutfak havalandırma sistemlerinin tasarımı, kurulumu, devreye alınması ve bakımı için İngiliz şartnamesi. Türkçe açıklamayı aç → |
| EN 16282 serisi (öz. -2) Avrupa · CEN (TS EN olarak TSE) | Ticari Mutfaklar İçin Havalandırma Bileşenleri Ticari mutfak havalandırma sisteminin bileşenlerini bölüm bölüm standartlaştırır. Bölüm 2 davlumbazları kapsar. Türkçe açıklamayı aç → |
| VDI 2052 Almanya · VDI | Mutfak Havalandırma Teknolojisi Mutfaklarda havalandırma teknolojisinin boyutlandırılması: davlumbaz debisi, yakalama verimi, koku ve yağ yükü. Türkçe açıklamayı aç → |
| ASHRAE 154 ABD · ASHRAE | Ticari Pişirme İşletmelerinde Havalandırma Ticari mutfaklarda havalandırma ve iklimlendirme için tasarım, işletme ve bakım esasları. Türkçe açıklamayı aç → |
| ASHRAE 62.1 · 90.1 ABD · ASHRAE | İç Hava Kalitesi ve Enerji Standardı 62.1 kabul edilebilir iç hava kalitesi için havalandırma debilerini, 90.1 ticari binalarda enerji verimliliğini tanımlar. Türkçe açıklamayı aç → |
| IMC Bölüm 507 ve 508 ABD · International Mechanical Code | Ticari Mutfak Egzoz Sistemleri Ticari pişirme egzoz sistemleri (507) ve ticari mutfak havalandırması/teşhir havası (508) için kural seti. Türkçe açıklamayı aç → |
| NFPA 96 ABD · NFPA | Ticari Pişirme Sistemlerinde Havalandırma Kontrolü ve Yangından Korunma Restoran ve ticari mutfaklarda davlumbaz–kanal sistemi, yağlı kanal temizliği ve yangından korunmanın temel referansı. Türkçe açıklamayı aç → |
| UL 710 ABD · UL Standards | Ticari Pişirme Ekipmanları İçin Egzoz Davlumbazları Ticari mutfak davlumbazlarının güvenlik ve performans gereksinimleri. Türkçe açıklamayı aç → |
| UL 1978 ABD · UL Standards | Yağ Kanalları (Grease Ducts) Ticari pişirme egzoz sistemlerinde kullanılan yağ kanallarının yapım ve yangın dayanımı gereksinimleri. Türkçe açıklamayı aç → |
| UL 300 ABD · UL Standards | Ticari Pişirme Yangın Söndürme Sistemleri Ticari mutfaklarda davlumbaz, plaka ve kanal içine yönelik söndürme sistemlerinin test gereksinimleri. Türkçe açıklamayı aç → |
| UL 1046 ABD · UL Standards | Egzoz Kanalları İçin Yağ Filtreleri Davlumbazlarda kullanılan tek/çok kademeli yağ filtrelerinin (baffle filtre) yangın güvenliği gereksinimleri. Türkçe açıklamayı aç → |
| UL 867 ABD · UL Standards | Elektrostatik Hava Temizleyiciler Mutfak egzoz sistemlerinde kullanılan elektrostatik filtre (ESP) ünitelerinin güvenlik gereksinimleri. Türkçe açıklamayı aç → |
| UL 8782 ABD · UL Standards | Ticari Pişirme İçin Kirlilik Kontrol Üniteleri (PCU) Yağ kanalı hattına seri bağlanan kirlilik kontrol ünitelerinin (duman/koku/yağ tutucu) güvenlik gereksinimleri. Türkçe açıklamayı aç → |
| ASHRAE Handbook · Design Guide ABD · ASHRAE | Mutfak Havalandırması El Kitapları Mutfak havalandırmasının mühendislik detayları: davlumbaz tipleri, egzoz debisi, taze hava, tasarım örnekleri. Türkçe açıklamayı aç → |
Bileşen–standart eşleşmesi (MHS şeması): Davlumbaz → UL 710 ·
Yağ filtresi → UL 1046 · Yağ kanalı → UL 1978 ·
Elektrostatik filtre → UL 867 · Kirlilik kontrol ünitesi → UL 8782 ·
Yangın söndürme → UL 300 · Sistem bütünü → NFPA 96 / IMC 507-508.
Türkçe açıklama sayfaları yalnızca okunabilir; kopyalama, yazdırma ve indirme kapalıdır. Standartların tam metni teliflidir ve ilgili kurumdan (TSE, UL, BSI/BESA, ASHRAE, NFPA) edinilir.
Baca sisteminiz standarda uygun mu?
Yerinde kontrol edip raporluyoruz.